Thursday, February 15, 2018

Γιατί να πολεμήσει κανείς για την Ευρώπη;


Share/Bookmark
Ένας Έλληνας θα πολεμούσε για το Διεθνές Δίκαιο στο πλευρό των Ουκρανών, στη χώρα των οποίων έχει εισβάλλει ο Πούτιν και έχει καταλάβει μέρος της, όπως ο Ερντογάν την Κύπρο;

Ούτε κατά διάνοια. Με δυσκολία υπομένει τις κυρώσεις κατά του Πούτιν που έπληξαν λίγο τα ζαρζαβατικά του ο πατριώτης νεοέλλην, που είναι υπέρ του Διεθνούς Δικαίου μόνο όταν αφορά τον ίδιο. . .

Ο μόνος λόγος που θα τον οδηγούσε να αποδεχτεί το κόστος και να ρισκάρει τη ζωή του θα ήταν να αισθανθεί την Ουκρανία λίγο πατρίδα του, ότι έχει συμφέροντα και δεσμούς με τη χώρα και τη ζωή της. Ότι έχει επενδύσει εκεί με τους φόρους του, στις υποδομές που του ανήκουν επίσης,  πως κινδυνεύουν άνθρωποι που θεωρεί συμπατριώτες του, Έλληνες και άλλοι Ευρωπαίοι που ζουν εκεί, ότι κινδυνεύουν επιχειρήσεις και συμφεροντά του, πως εχει λόγο στις αποφάσεις των Ουκρανών για τις πολιτικές τους και στους θεσμούς τους,  κι αυτοί στις δικές του.

Καταλαβαίνετε τώρα, υποθέτω, για ποιον λόγο  η μόνη περίπτωση να πειστεί ένας Γάλλος, ένας Φινλανδός, ένας Γερμανός , ένας Ισπανός να κινδυνέψει τη ζωή των παιδιών του και την οικονομία του στα Ελληνικά σύνορα, να πληρώσει το κόστος μιας κοινής αντιμετώπισης τρίτων, είναι να αισθανθεί την Ελλάδα και δική του πατρίδα, δική του υπόθεση. Μέρος της Ευρώπης, που την πληρώνει με τους φόρους του, στην οποία  έχει λόγο, συμφέροντα και δικαιώματα, όπως και οι Έλληνες στη δική του χώρα, και από τους οποίους περιμένει αναπόφευκτα το ίδιο.

Δεν είναι το όποιο Διεθνές Δίκαιο που θα τον πείσει, θα έπρεπε να το κάνει για κάθε γωνιά του κόσμου που παραβιάζεται, σαν παγκόσμιος αστυνόμος.  Είναι το κοινό Ευρωπαϊκό συμφέρον, οι κοινές Ευρωπαϊκές επενδύσεις και φόροι, οι κοινές εξουσίες και θεσμοί, ο κοινός στρατός, οι λοιποί  Ευρωπαίοι με κατοικία και συμφέροντα στην Ελλάδα, οι κοινοί θεσμοί, με δυο λόγια ο κοινός Ευρωπαϊκός πατριωτισμός.

Αυτό ακριβώς  στο οποίο οι κουτοπόνηροι συμπατριώτες υστερούν, με την τυχοδιωκτική, καχύποπτη  κι ασυνάρτητη αντίληψή τους,  εντός (από περιφέρεια σε περιφέρεια) κι εκτός του κράτους τους.

Γιώργος Γιαννούλης- Γιαννουλόπουλος




εικόνα: " Η υποδοχή του Λόρδου Βύρωνα στο Μεσολόγγι", στις 5 Ιανουαρίου 1824.
(ελαιογραφία του Θ. Βρυζάκη, 1861)







Wednesday, February 14, 2018

Δεν είναι κάθε μέρα Ναυαρίνο


Share/Bookmark
Προτεραιότητες και (στενάχωρη) πραγματικότητα, Ελλάς - Τουρκία

Τουρκία:
ΑΕΠ (2017) 905 δισεκατομμύρια δολάρια, μέση ετήσια ανάπτυξη (2010- 2016) 6,7%,
Δημόσιο χρέος (2017) 26,5%, 
αμυντικές δαπάνες (2016) 1,72% του ΑΕΠ (World Bank indicator) δηλαδή 14,7 δις δολάρια, μειωμένο ως ποσοστό μετά από σειρά ετών όπου ήταν γύρω στο 2,5%, αλλά ουσιαστικά το ίδιο σε απόλυτες τιμές λόγω αύξησης του ΑΕΠ.

Εξαγωγές της πολεμικής βιομηχανίας της Τουρκίας το 2014, $1.6 δις δολάρια. 
Από τον Ιούλιο του 2002, εταίρος επιπέδου 3 στην παραγωγή του F-35 Joint Strike Fighter (JSF). Θαλάσσια ναυπηγική βιομηχανία: 4η στον κόσμο σε αριθμό ναυπήγησης πλοίων, μετά την Κίνα, Νότια Κορέα και Ιαπωνία. Η Turkish Aerospace Industries κατασκευάζει διάφορα μοντέλα αεροπλάνων, όπως τα F-16 Fighting Falcon για την Turkish Air Force, ενώ πρόσφατα εκτόξευσε κατασκοπευτικούς δορυφόρους ίδιας κατασκευής (Project Göktürk-1 και 2).

Πληθυσμός (2017) 73,7 εκατομμύρια ( 7,53% πάνω από 65 χρονών),
1,7 εκατομμύρια εκτός Τουρκίας,
ρυθμός αύξησης πληθυσμού 1,35%.

Ανεργία 10,3% ,
πληθυσμός κάτω από τα όρια της φτώχειας 3%.

Ελλάδα:
ΑΕΠ (2016) 194,6 δισεκατομμύρια δολάρια, συνολική ΜΕΙΩΣΗ ΑΕΠ (2008- 2016), από 356 δις δολ. σε 194 δις, όπου και σταθεροποιήθηκε, 
Δημόσιο χρέος (2016) 180%, 
αμυντικές δαπάνες (2016) 2,38% του ΑΕΠ δηλαδή 4,76 δις δολάρια. Κάπου το 1/3 της Τουρκικής δαπάνης, με 50% περίπου συγκριτικά μεγαλύτερη ποσοστιαία επιβάρυνση σε σχέση με το ΑΕΠ.

Για τα επιτεύγματα της Ελληνικής πολεμικής βιομηχανίας δεν χρειάζεται να αναφερθούν πολλά, ας μείνουμε στις αποτυχημένες εξαγωγές βλημάτων και στην Υπηρεσία Διαστήματος του Παππά. Όσο για τη ναυπηγική βιομηχανία της χώρας που διεκδικεί την κυριαρχία στις θάλασσες και στο Αιγαίο, αρκεί μια βόλτα στο Πέραμα για να καταλάβει κανείς γιατί ακόμη και οι Έλληνες εφοπλιστές χτίζουν τα καράβια τους στην Κορέα και στην Κίνα.

Πληθυσμός (2017) 11,2 εκατομμύρια ( 18% περίπου πάνω από 65 χρονών),
ρυθμός ΜΕΙΩΣΗΣ πληθυσμού Ελλάδας -1,01%,
4-5 εκατομμύρια η παγκόσμια ελληνική διασπορά εκτός Ελλάδας, 
Κύπριοι Έλληνες 700 χιλιάδες.

Ανεργία 23,6% (2016) , 
πληθυσμός που κινδυνεύει από αποκλεισμό λόγω φτώχειας (2016) 35,6%.

Απόσταση Ελληνικών νησιών από τις Τουρκικές ακτές 2-10 μίλια. Απόσταση Ελληνικών νησιών από τις Ελληνικές ακτές 100 – 200 μίλια περίπου.

Δεν θέλω να στεναχωρήσω τους φίλους τουρκοφάγους και πατριώτες, αλλά αυτή είναι η αντικειμενική πραγματικότητα.

Θα μπορούσε να είναι διαφορετική; Ίσως, κάποια στοιχεία της.

Θα μπορούσε να γίνει διαφορετική σε κάποια χρόνια; Ίσως. Με πολλή δουλειά, αλλαγές, προσπάθεια. Σήμερα δεν είναι όμως.

Και πόλεμοι χωρίς λεφτά και χωρίς δυνατότητα να δανειστείς τουλάχιστον για να τους χρηματοδοτήσεις, με πληθυσμό φθίνοντα, γερασμένο και κουρασμένο, πόλεμοι με τα παιδιά των άλλων για να τα στείλεις στο σφαγείο, χωρίς στρατηγικές συμμαχίες συμφερόντων, δεν γίνονται παρά για να χαθούν. Δεν είναι κάθε μέρα Ναυαρίνο.

Είναι που είναι ανίκανοι και γελοίοι οι κυβερνώντες, ας αφήσουμε αυτό το θέμα έξω από την κουβέντα καλύτερα κι ας τους παροτρύνουμε να το αφήσουν κι αυτοί που με τόσο τυχοδιωκτισμό το έβαλαν στην εσωτερική συζήτηση, με επιδείξεις ψευτο-ισχύος και υπερπατριωτισμού για εσωτερική κατανάλωση.

Έχουμε τόσα άλλα να ασχοληθούμε, πιο δημιουργικά, λιγότερο αυτοκαταστροφικά, λιγότερο επικίνδυνα, που απαιτούν αληθινό πατριωτισμό από πολλούς: να βάλουν το συμφέρον του Ελληνισμού πάνω από της συντεχνίας τους.

Κι αν τα λύσουμε κάπως, τα βελτιώσουμε λίγο, ίσως κάποια στιγμή να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε από καλύτερη θέση και τούτο το σημαντικό.

Γιώργος Γιαννούλης- Γιαννουλόπουλος




Tuesday, January 30, 2018

Όλα τούτα τα εθνικά ...


Share/Bookmark
Για μια στιγμή μονάχα αφεθείτε σε ένα όνειρο.

Οι βόρειοι γείτονες αυτοβούλως αποφασίζουν να αποκαλούνται βορειογείτονες, οι Τούρκοι, αναγνωρίζουν την Ελληνική κυριαρχία και τα δώδεκα μίλια σε όλες τις βραχονησίδες, και προτείνουν σύμφωνο ειρήνης και μη επίθεσης, ακόμη και η φιλική Αλβανία αναγνωρίζει την Ελλάδα ως υπέρτερο έθνος, ό,τι θέλουμε κι ό,τι ποθεί η ψυχή μας τέλος πάντων, στα χαρτιά.

Τι θα συνέβαινε; Θα είχαν λυθεί τα προβλήματα από αυτό; ή θα απαιτούσαμε κι άλλα;

Η φορολογία, το χρέος, τι θα γίνονταν; η γραφειοκρατία, η καταπάτηση δημόσιας γης; το περιβάλλον; η ανάπτυξη; η διαφθορά; η έλλειψη ανταγωνιστικότητας; οι διεφθαρμένες ελίτ και το σάπιο κράτος, το ιδιοποιημένο; η παιδεία; η υγεία; η έλλειψη αριστείας; η έλλειψη έρευνας; η έλλειψη ευγένειας; η έλλειψη πολιτισμού; το κτηματολόγιο; οι χρήσεις γης; θα απολύονταν οι άχρηστοι; θα προχωρούσαν οι ικανοί; θα κρύβονταν οι Καρανίκες; θα τέλειωνε η οικογενειοκρατία από την πολιτική ως τις επιχειρήσεις; θα γίνονταν παραγωγικότεροι οι αγρότες; θα μειώναμε τις δαπάνες και προσωπικό για εξοπλισμούς, θα κλείναμε στρατόπεδα στο απολύτως αναγκαίο;

Θα άλλαζε η ζωή των Ελλήνων, τέλος πάντων, κατά κάποιον τρόπο ουσιαστικό;

Τι θα συνέβαινε άξαφνα, αν αυτό το όνειρο ήταν αλήθεια; πώς θα αισθανόμαστε; θα λύνονταν όλα μας τα προβλήματα;

Όχι μάλλον, θα μου πείτε. Μόνο που δεν θάχαμε άλλες δικαιολογίες να μην τα δούμε. Δεν θάχαμε θέματα "εθνικά" να κρυφτούμε από πίσω, να τα κάνουμε σημαίες και λάβαρα και να ομοψυχήσουμε "εθνικώς" και εθνικώς απατημένοι. Θα 'μαστε αναγκασμένοι να κοιτάξουμε ο ένας τον άλλο στα μάτια και να συγκρουστούμε στ' αληθινά με τον εαυτό μας, τις δικές μας ελίτ, τις δικές μας συντεχνίες, τις δικές μας οικογένειες, τις δικές μας συνήθειες, τις δικές μας επιχειρήσεις, τη δική μας αμάθεια.

Αν κατορθώσετε να το σκεφτείτε με ειλικρίνεια αυτό το όνειρο σαν να το ζείτε, ίσως να διαισθανθείτε τι είναι όλα τούτα τα εθνικά, από τι κόπο μας βγάζουν, τι ψυχική οδύνη, πόσο αναγκαία είναι και δεν ταφήνουμε στους ειδικούς και στους λογής κι εκάστοτε "προδότες". Πόσο σπουδαία είναι για την ψυχική μας τη γαλήνη, πόσο τα χρειαζόμαστε για παρηγοριά, πόσο ανακουφιστικά, πόσο πολύτιμα είναι για να τα εγκαταλείψουμε στην όποια λύση.

Κι αν δεν τάχαμε, ακόμη, πάλι θα έπρεπε να τα εφεύρουμε, τόσο είναι σπουδαία, τόσο παρηγορητικά, τόσο μας δικαιολογούν και μας διασώζουν, απαράλλαχτους ρωμιούς, του εαυτού μας βεζύρηδες και του εαυτού μας ραγιάδες.

Γιώργος Γιαννούλης- Γιαννουλόπουλος




Saturday, January 27, 2018

Ο αόρατος ενοχικός φασισμός


Share/Bookmark
Μερικές φορές ορισμένοι θεωρούν υπερβολική τη διαρκή ενασχόληση με τα βασικά ζητήματα της ισότητας και ισοτιμίας των ανθρώπων ανεξαρτήτως θρησκείας, φύλου, φυλής, χρώματος, σεξουαλικότητας. Το επιχείρημα είναι ότι στις προηγμένες κοινωνίες αυτά έχουν σε πολύ μεγάλο βαθμό επιλυθεί. Πως αφορά κυρίως τις λιγότερο ανεπτυγμένες κοινωνίες, και εκεί πρέπει να επικεντρώνεται η προσπάθειά μας.

Η πρόσφατη μελέτη, που δείχνει ότι το 40% των συμπολιτών μας πιστεύει ότι η εξαφάνιση των Ελλήνων εβραίων από τους Ναζί ήταν θετική ή μάλλον θετική, αποδεικνύει ότι η άποψη αυτή είναι εσφαλμένη.

Ούτε στην Ελλάδα, ούτε αλλού, έχουμε ξεπεράσει αυτά τα θέματα. Ένα εσωτερικό ανθρώπινο ένστικτο τείνει στην οικοδόμηση μηχανισμών αυτοάμυνας, κοινότητας και ταυτότητας, που χρειάζονται έναν άλλον, έναν κακό, έναν διαφορετικό για να συγκροτηθούν. Ειδικά όταν αισθάνεται κανείς ανασφάλεια για τη δική του ταυτότητα και φόβο για το δικό του μέλλον, που δεν μπορεί να διαχειριστεί αλλιώς. Ο μόνος τρόπος να αυτοδικαιολογηθεί ο μηχανισμός αυτός είναι να υποβιβάσει τον άλλο στην ψυχή του σε κάτι κατώτερο από το δικό του "είδος". Να μην τον αναγνωρίσει ως ισότιμο άνθρωπο, γιατί τότε το αξιακό του σύστημα καταρρέει υπό το βάρος της εσωτερικής του αντίφασης. Έτσι οι μαύροι δεν θεωρούνταν αρχικά ισότιμοι άνθρωποι του ίδιου είδους, μήτε οι ινδιάνοι της Αμερικής. Έτσι μπόρεσαν να δικαιολογήσουν και να υπομείνουν στη συνείδησή τους για αιώνες οι Ευρωπαίοι τη σκλαβιά. Είναι ο μηχανισμός γέννησης του ρατσισμού και του φασισμού κάθε είδους.

Εκείνο που αποδεικνύει η μελέτη είναι κάτι που όλοι διαισθανόμαστε και γνωρίζουμε. Πως οι περισσότεροι έχουμε τα σκοτεινά μας σημεία, τους απώτερους φόβους μας, τις ανασφάλειές μας. Και όπως πάντοτε και παντού, προσπαθούμε να τις μοιραστούμε με μια κοινότητα σε μια σχέση συνενοχής απέναντι σε τρίτους για να τις ελαφρύνουμε. Είναι κάτι φυσικό. Η διαχείριση και διοχέτευση αυτών των φόβων με άλλον, ανώδυνο και πιο παραγωγικό τρόπο είναι εξέλιξη του πολιτισμού μας.

Οι Αρχαίοι Αθηναίοι προσπαθούσαν να διαχειριστούν τον ανθρώπινο φόβο και την ανασφάλεια, την αναζήτηση ενός άλλου ως εχθρού, με την τραγωδία, τον αθλητισμό, τις Διονυσιακές γιορτές και τα μυστήρια, όλα σχετιζόμενα μεταξύ τους. Όλα οδηγούσαν σε κάποιο είδος κάθαρσης. Και προσπαθούσαν να ελέγξουν τις ανασφάλειές τους με την παιδεία και την αναζήτηση της αρετής. Όχι πάντα επιτυχώς. Ποτέ δεν θεώρησαν ότι μπορούν να τις εξαλείψουν.

Οι προηγμένες κοινωνίες, για τον λόγο αυτό, μπορούν το ίδιο εύκολα, σε δεδομένες συνθήκες, μέσα σε ελάχιστο χρόνο να κατακλυστούν από τον φόβο. Το ίδιο εύκολα μπορούν να γίνουν μέσα σε λίγα χρόνια "υπανάπτυκτες", σε βαθμό που οι υπανάπτυκτες σήμερα να φαίνονται παράδεισοι μπροστά τους. Το έχει αποδείξει αυτό η ιστορία, όχι λίγες φορές. Από την αρχαιότητα, τη Ρώμη, τον Μεσαίωνα, τη Σύγχρονη Εποχή, ως τις βιομηχανικές βιαιότητες του 20ού αιώνα, του ναζισμού, του θεοκρατικού κομμουνισμού και όχι μόνο.

Έκτοτε, από την εποχή των αρχαίων Αθηναίων, δεν επινοήσαμε πολλούς άλλους τρόπους να διαχειριστούμε τους φόβους και τις ανασφάλειές μας για να μη μας κυριαρχήσουν: τα συλλογικά ξεσπάσματα του άλογου σε γιορτές και μουσικές, ο αθλητισμός, τα δικά μας πιο ήπια θρησκευτικά και άλλα μυστήρια, η παιδεία, η τέχνη, τα θετικά όνειρα. Τα όρια και οι στόχοι που θέτει η κοινότητα στον εαυτό της, τα οποία λειτουργούν με τη μορφή των νόμων, οι οποίοι εισάγουν μια αδράνεια με τις διαδικασίες εξέλιξής τους απέναντι στις φυσικές παρορμήσεις μας.

Πάνω κάτω οι ίδιοι τρόποι είναι. Όχι πάντα επιτυχείς, επίσης.

Είναι μια διαρκής και ασταμάτητη προσπάθεια του ανθρώπου να αντιμετωπίσει τον εαυτό του, που δεν έχει τέλος. Διότι, εάν τελειώσει, εάν θεωρήσουμε ότι νικήσαμε, είναι η στιγμή εκείνη που θα έχουμε ηττηθεί, από τους φόβους μας, από το σκοτεινότερο τμήμα της ψυχής μας, που κρυμμένο κι αδιαμόρφωτο, θα ξετσουμίσει και πάλι να γεμίσει τα πιο παλιά στερεότυπα, τις πιο εύκολες προκαταλήψεις, για να μας ανακουφίσει από τον πόνο της ατομικότητας και της μοναξιάς. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, αυτό το 40% θα είναι πάντα παρόν εντός μας, του κάθε ενός από εμάς, περιορισμένο από τις συνθήκες μας, και θα περιμένει πάντα τη στιγμή της αδυναμίας για να μας κατακλύσει. Ο ενοχικός φασισμός είναι για τον λόγο αυτό πιο επικίνδυνος, γιατί είναι αόρατος και καθησυχαστικός.

Και η αντιμετώπιση, η διαχείρισή του - ας το πάρουμε απόφαση - είναι μια προσπάθεια στην οποία πρέπει με κάποιον τρόπο να βρούμε ικανοποίηση και γαλήνη, γιατί είναι μια προσπάθεια που δεν θα τελειώσει ποτέ.

Γιώργος Γιαννούλης- Γιαννουλόπουλος


Εικόνα: Emil Nolde (1867-1956), Mask Still Life III, 1911, oil on canvas, 74 x 78 cm, The Nelson-Atkins Museum of Art.


Tuesday, January 23, 2018

Και τα όνειρα, όνειρα είναι ...*


Share/Bookmark
Πριν, και παράλληλα με τα ομηρικά έπη, δημιουργήθηκαν άλλα μεγάλα έπη που όρισαν σημαντικούς πολιτισμούς. Η Μαχαμπχαράτα δημιουργείται την ίδια περίπου εποχή, το συγκλονιστικό Ασσυριακό έπος του Γιλγαμές, που εξερεύνησε τα όρια της Αθανασίας και των ανθρώπων, χίλια χρόνια νωρίτερα.

Οι αρχαίοι Έλληνες με την Ιλιάδα εισάγουν μια ιδιομορφία της ενσυναίσθησης, που έγινε το κεντρικό σημείο αυτού που έκτοτε αποκαλούμε "Δυτικός πολιτισμός".

Tα ομηρικά έπη αποτελούν μία τομή. Ένας από τους βασικούς λόγους είναι ότι για πρώτη φορά ένας πολιτισμός, μια κοινότητα ανθρώπων, αισθάνεται την ανάγκη να παρατηρήσει, να αναλύσει, να αφηγηθεί, να κατανοήσει και να ιστορήσει επί ίσοις όροις την ανθρώπινη υπόσταση, την αξία, την ψυχή, τις επιλογές και τη μοίρα των αντιπάλων της. Ο Όμηρος, αφηγούμενος την μήνιν του "θεϊκού" αλλά θνητού Αχιλλέα, που οδηγεί στον θάνατο τον σύντροφό του τον Πάτροκλο και εντέλει και στον δικό του, πλέκει γύρω από αυτόν την αφήγηση της ζωής και της γενναιότητας των Αχαιών και των αλλότριων Τρώων το ίδιο: αφηγείται και τιμά τον Έκτορα, την Εκάβη, την Ανδρομάχη, τον Πάρι, πολεμιστές, βασιλείς, μάνες, πατεράδες, εσωτερικές αντιφάσεις, ζωές, πόνους, χαρές, φόβους. Πρόσωπα τόσο οικεία δικά μας (και δικά τους, των αρχαίων) όσο αυτά του Αγαμέμνονα, της Κλυταιμνήστρας, του Οδυσσέα, του Αίαντα.

Έκανε ετούτη η τομή δυνατό ό,τι ακολούθησε: τους τραγικούς, τις Τρωάδες, την Ελένη, τον Ηρόδοτο, τον Ξενοφώντα, (που κατέγραψαν τις συνήθειες και την ιστορία του τότε γνωστού κόσμου, τους Περσικούς πολέμους και από τις δυο πλευρές και τη μεγάλη ιστορία των Περσών), τον Αριστοτέλη αργότερα και τον μαθητή του τον Αλέξανδρο και τους Ελληνιστές. Όλοι επιχειρούν με το δικό τους φως, στηριγμένοι στην Ελληνική τους βεβαιότητα, να κατανοήσουν και να αφηγηθούν τον 'Αλλο. Αυτή η σιγουριά για τη δική τους ταυτότητα τους επιτρέπει την αβεβαιότητα, την αμφιβολία, την έρευνα, τη συμπάθεια, τη διαρκή προσπάθεια καταγραφής, αφήγησης, διάσωσης, κατανόησης της ψυχής, της φύσης των αισθημάτων, των όρων που ορίζουν τη συμπεριφορά του άλλου, του εκάστοτε άλλου, είτε εχθρού είτε φίλου. Τους έδωσε ένα μοναδικό πλεονέκτημα. Και σε αυτούς και σε όσους συνέχισαν να βλέπουν με τα μάτια και την παιδεία τους για αιώνες μετά.

Είναι αυτή η τομή, καλή ή κακή δεν γνωρίζω, που έκανε τη διαφορά ισχύος ανάμεσα στον Δυτικό πολιτισμό και σε ό,τι προηγήθηκε. Αποτελεί το βασικό του όπλο νίκης, αλλά και διαχείρισης της ήττας, διάχυσης και εντέλει επικράτησης. Η προσπάθεια κατανόησης, η ψυχική δυνατότητα να μπεις στη θέση του άλλου, να τον συναισθανθείς και να τον ερμηνεύσεις όπως αισθάνεται αυτός, όπως σε βλέπει αυτός, ξεχνώντας για λίγο πώς αισθάνεσαι εσύ για εκείνον, μαθαίνοντας από αυτόν. Απαιτεί αυτό μια σιγουριά για τον εαυτό σου, τέτοια που να σου επιτρέπει να το κάνεις χωρίς φόβο ότι θα γίνεις εσύ οριστικά ο άλλος.

Όμως όσοι πολιτισμοί, και όσο το πετυχαίνουν αυτό, και για όσο το πετυχαίνουν αυτό, γίνονται ισχυρότεροι, στην ειρήνη και στον πόλεμο. Η ιστορία απέδειξε πως τους ανήκει το μέλλον. Γιατί μόνο αυτοί μπορούν να κατανοήσουν το παρελθόν και το παρόν, να το αναλύσουν, να το εκμεταλλευθούν, να μετακινηθούν από την οπτική τους, και τελικά αυτοί επιβιώνουν για να το αφηγηθούν.

Η δυσανάλογη έλλειψη αυτού του χαρακτηριστικού σε μεγάλο αριθμό των κατοίκων της σημερινής ελλαδικής χερσονήσου, που μιλούν παρά ταύτα μια διάλεκτο που προήλθε κατά κάποιον τρόπο από τη μακρά μετεξέλιξη της γλώσσας των αρχαίων, δεν είναι ευοίωνο χαρακτηριστικό. Είναι συγκριτικό μειονέκτημα στον βαθμό που υπερβαίνει δυσανάλογα την αντίστοιχη έλλειψη άλλων δυτικών εθνών. Είναι ένα, άδικο ίσως, επιχείρημα υπέρ όσων υποστηρίζουν την πολιτιστική ασυνέχεια των νεοελλήνων.

Ίσως να μην είναι έτσι. 'Ισως απλά να οφείλεται στη χρονικη υστέρηση της εθνικής τους συγκρότησης και τους φόβους που συνεπάγεται αυτό.

Ίσως όμως να προέρχεται και από κάτι άλλο. Από το βάρος να κουβαλούν (όπως κάθε έθνος) έναν εθνικό μύθο, που όμως στην περίπτωσή τους είναι πολύ μεγαλύτερος από αυτόν που μπορούν να αντέξουν. Σαν να μην μπορούν να ανταποκριθούν στον ρόλο που ονειρεύτηκαν γι' αυτούς κάποιοι άλλοι πριν τέσσερις - πέντε αιώνες, σαν να τους πέφτει κάπως βαρύς, κάπως μεγάλος. Η παράξενη και αντιφατική αίσθηση του Σιγισμούνδου: να ζεις στον ξύπνιο σου σαν να ζεις στο όνειρο κάποιου άλλου.

Γιώργος Γιαννούλης- Γιαννουλόπουλος




* "Και τα όνειρα, όνειρα είναι...": από τον μονόλογο του πρίγκιπα Σιγισμούνδου στο "Η ζωή είναι όνειρο", του Καλδερόν Ντε λα Μπάρκα (1600-1681)

εικόνα: Pierre Puvis de Chavannes,  The dream (1883)


Monday, January 22, 2018

Ακατονόμαστη χώρα ή ηγεσία χωρίς όνομα;


Share/Bookmark
Γράφαμε πρόσφατα ότι η ΝΔ είναι τρία κόμματα σε συσκευασία ενός: η εθνικιστική Δεξιά του κ. Σαμαρά, η λαϊκή Δεξιά του κ. Καραμανλή και η Φιλελεύθερη του κ. Μητσοτάκη.

Η Κεντροαριστερά, αντίθετα,  έχει λίγο διαφορετική γεωγραφία. Η λαϊκή αριστερά βρήκε αρχηγό και κόμμα στο πρόσωπο του κ. Τσίπρα και του Συριζα. Η ορθολογική και σοσιαλδημοκρατική, πολύ στραβά  και πολύ  κουτσά, στο ΚΙΝΑΛ με το πρώην Ποτάμι. Η εθνικιστική έχει σκορπιστεί και στα δυο.

Η ποιότητα των ηγετών των κομμάτων δεν είναι η καλύτερη σε κανέναν χώρο.

Ποιος είναι, εντέλει, ο πιο ικανός ηγέτης; Αυτός που χωρίς να αμφισβητείται από το δικό του κόμμα (τον πυρήνα, αυτούς με τους οποίους ταυτίζεται) μπορεί να πείσει και να συσπειρώσει ψηφοφόρους των υπολοίπων και να τους συμβιβάσει με το συμφέρον του έθνους, εντός της πραγματικότητας και των διεθνών συνθηκών, ευκαιριών και αναγκαιοτήτων. Είναι αυτός που στις δύσκολες συνθήκες διαβλέπει ευκαιρίες εκεί που οι άλλοι βλέπουν μόνο δυστυχίες και φόβους.

Η ΝΔ απέτυχε να το κάνει δυο φορές. Την πρώτη με ευθύνη του εθνικιστικού της τμήματος, όταν ο τότε και τώρα αρχηγός του τμήματος αυτού έριξε μια από τις καλύτερες, ίσως την καλύτερη κυβέρνηση της μεταπολίτευσης, που έτυχε να είναι και κυβέρνηση του δικού του ευρύτερου κόμματος, αρνούμενος έναν συμβιβασμό για το ίδιο ακατανόητο διεθνώς θέμα που μας δηλητηριάζει και σήμερα.

Τη δεύτερη όταν έριξε την κυβέρνηση του αντίπαλου κόμματος με την αντιμνημονιακή παραμυθία, αρνούμενος έναν συμβιβασμό που θα τον έφερνε στην εξουσία λίγα χρόνια μετά, σε μια χώρα πιο σταθερή, που θα είχε πληρώσει μικρότερο κόστος. Προσπαθώντας να την ιδιοποιηθεί, νομιμοποίησε την αντιμνημονιακή παραμυθία, αρνήθηκε την πραγματικότητα και, τελικά, όταν εξελέγη και αναγκαστικά την αποδέχτηκε, βρήκε απέναντί του τη δική του ρητορική και πρακτικές από την εθνολαϊκή αριστερά που την εξέφρασε αυθεντικότερα, και από αυτήν ηττήθηκε.

Στην άλλη πλευρά, ο κ. Τσίπρας έκανε το ίδιο με τον κ. Σαμαρά. Ανήλθε στην εξουσία, όχι στην αρχή του 2015 αλλά τον Σεπτέμβριο, μετά το δημοψήφισμα, όταν επί τέλους, με μεγάλο κόστος για τη χώρα,  κυριάρχησε στο κόμμα του. Με πολύ χειρότερης ποιότητας πολιτικό προσωπικό εφάρμοσε τα συμφωνηθεντα απέναντι στο 60% ή και παραπάνω που διαφωνούσαν (δεν το λες λαϊκισμό αυτό) χωρίς σοβαρούς κραδασμούς, ενώ κατά τα λοιπά εφάρμοσε τη λαϊκίστικη αριστερόστροφη και αντιπαραγωγική πολιτική του.

Τώρα ο κ. Τσίπρας ρεαλιστικά επιχειρεί να εφαρμόσει αυτό που επιβάλλει η διεθνής πραγματικότητα για λόγους προφανείς (δεν θα τους αναλύσουμε εδώ, για όποιον δεν  καταλαβαίνει ότι οι διεθνείς συνθήκες δεν αφήνουν περιθώρια για άλλον δρόμο, καλύτερο, μα διαγράφουν άλλον πολύ χειρότερο). Έναν συμβιβασμό, στο παλιό θέμα της εθνικιστικής δεξιάς, που υπήρξε η ρίζα του κακού. Σίγουρα χωρίς έμπνευση, σίγουρα χωρίς στρατηγική, σίγουρα χωρίς δυνατότητα να χαρτογραφήσει και να δημιουργήσει τις ευκαιρίες για το καλύτερο, εντός αυτού του δρόμου. Να αλλάξει τον στόχο εντός του δεδομένου πλαισίου γεωπολιτικών και ιστορικών ισορροπιών, όχι το πλαίσιο. Κάτι τέτοιο χρειάζεται ικανότητες και φαντασία που ούτε ο Τσίπρας ούτε το πολιτικό του προσωπικό διαθέτουν.

Η ΝΔ (και πάλι) τι κάνει, αντί να φανταστεί τις ευκαιρίες και να πιέσει γι' αυτές; Αντί να προτείνει όραμα και λύσεις που να εξυπηρετούν τα εθνικά συμφέροντα στον δρόμο του ωφέλιμου ρεαλισμού, πέρα από την ονοματολογία; Αντί να σχεδιάζει μια σταθερή σχέση, μια δυναμική και φιλόδοξη οικονομική και πολιτιστική παρουσία στους γείτονες,  για πρωτοβουλίες που θα περιθωριοποιούν πολιτικά και κοινωνικά, θα ακυρώνουν de facto τις εθνικιστικές τάσεις τους και θα αλλάζουν την οπτική σε βάθος χρόνου των σχέσεων με την ΠΓΔΜ με αμοιβαίο όφελος, οι οποίες θα μπορούσαν να ενσωματωθούν οριστικά στις διαπραγματεύσεις και στους όρους ένταξής τους στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε;

Δεν κάνει  τίποτα που να εμπνέει εμπιστοσύνη, δεδομένου και του πρόσφατου ιστορικού της. Επιχειρεί να τρενάρει ένα πρόβλημα που θα αναγκαστεί  να λύσει η ίδια από χειρότερη θέση με τον ίδιο τρόπο, από τη βιάση της να έρθει στην εξουσία.

Ο συμπαθής αρχηγός της αποσυσπειρώνει το δικό του κόμμα, εντός της ΝΔ, ενώ δεν φαίνεται να κατορθώνει να κερδίσει ψηφοφόρους από τα άλλα δυο με καθαρά λόγια και καθαρό όραμα. Δίνει την εντύπωση ότι κατανοεί την πραγματικότητα, αλλά δεν ξέρει πώς να πάει εκεί που θέλει να πάει, πέρα από εσωκομματικούς συμβιβασμούς. Στην πολιτική, όμως, κερδίζει τελικά όποιος έχει τον πιο καθαρό λόγο και είναι ικανός να πείσει ότι τον πιστεύει.

Ο ηγέτης που δικαιώνεται, ενός έθνους που μπορεί να κερδίσει, είναι εκείνος που να εμπνεύσει σεβασμό και να πείσει ακόμη και όσους έχουν διαφορετική άποψη. Είναι εκείνος που μπορεί να καταλάβει τη λογική, την περίπλοκη οπτική, τα συμφέροντα, τα όρια των διεθνών εταίρων, των γειτόνων. Να κατανοήσει, όχι να αποδεχτεί, τα δικά τους αντιφατικά  "δίκαια", τη δική τους πολυπαραγοντική ψυχή,  και να συλλάβει εφικτές πρωτοβουλίες που μπορούν να τα εξελίξουν με τρόπο συμφέροντα και ελκυστικό και για εκείνους και συμβατό με τα πραγματικά εθνικά συμφέροντα.

Ηγέτης είναι εκείνος που δείχνει έγκαιρα τον δρόμο,  πριν τον δείξουν άλλοι ή πριν επιβάλουν άλλοι κάποιον άλλον άσχημο, και μάλλον όχι εκείνος που τον ψάχνει δημοσίως. Είναι εκείνος που μπορεί να ανακαλύψει και να δημιουργήσει  ευκαιρίες εντός της  πραγματικότητας για το έθνος του  και να τις κάνει ελκυστικές,  όχι εκείνος που την αρνείται.  Είναι εκείνος που δεν προτείνει ( ή σέρνεται πίσω από)  περήφανα, εύκολα όσο και ατελέσφορα ΟΧΙ, αλλά εκείνος που είναι ικανός να προτείνει και να επιβάλλει τα ρεαλιστικά, δύσκολα και εμπνευσμένα ΝΑΙ.

Όλο και παραπάνω φοβάμαι πως μάλλον δεν τον έχουμε.

Γιώργος Γιαννούλης- Γιαννουλόπουλος



ΥΓ. 1
Αυτά είναι αυτά που χάσαμε (και, κυρίως, αυτά που ΔΕΝ κερδίσαμε). Είναι θέμα οπτικής. Τα Σκόπια ΔΕΝ είναι απέναντι. Είναι προς το δικό μας συμφέρον ο ήπιος προσεταιρισμός τους. Το όνομα είναι ένα εργαλείο προς αυτή την κατεύθυνση, όχι ένα εμπόδιο. Αλλά όχι μόνο του, όχι σαν παραχώρηση, αλλά σαν εργαλείο σε μια προοπτική που πρέπει εμείς να χαράξουμε. Κάτω από μια τελείως άλλη οπτική. Την προώθηση της Ελληνικής γλώσσας, ίσως ακόμη και με στόχο να διδάσκεται σαν δεύτερη γλώσσα στα σχολεία της γειτονικής χώρας, την ανάπτυξη κοινών υποδομών και δράσεων, την προώθηση των μουσικών και των παραδόσεων των Βαλκανίων, τη δημιουργία κοινών επιχειρηματικών δικτύων, τον σχεδιασμό της ενσωμάτωσης στο ΝΑΤΟ με τρόπο και όρους που να εξυπηρετεί τα δικά μας αμυντικά συμφέροντα στα οποία να ενσωματωθούν, τον σχεδιασμό των προγραμμάτων στήριξης και του πλαισίου ενσωμάτωσης στην Ε.Ε. που να εξυπηρετεί μια προοπτική ενοποίησης των συμφερόντων στην περιοχή και βέβαια τα Ελληνικά συμφέροντα με τα οποία να τους βοηθήσουμε να ταυτιστούν... Αυτή είναι η φαντασία που χρειάζεται. Είμαστε η καλύτερη διέξοδος γι' αυτούς και είναι οι προσφορότεροι σύμμαχοι για εμάς, αρκεί να τους κατανοήσουμε και να αποφορτίσουμε αυτή την αντιπαράθεση που συμφέρει πολλούς άλλους, εκτός από την Ελλάδα. Και να είμαστε λίγο πιο έξυπνοι και πραγματιστές.

kathimerini.gr/Η καλύτερη και η χειρότερη λύση για το Σκοπιανό


ΥΓ. 2
Μια από τις πιο επιτυχημένες κινήσεις του Αλέξανδρου, που διασφάλισε την αποδοχή της Ελληνικής κουλτούρας και την ηγεμονία της, για όσους ασχολούνται λιγάκι με την ιστορία, ήταν η απόφασή του να προτρέψει τους Μακεδόνες του να παντρευτούν ντόπιες, να ενσωματώσει τμήματα των παραδόσεών τους, να φτιάξει θέατρα, να απλοποιήσει την Ελληνική για να μπορούν να τη μάθουν. Να αναγνωρίσουν, τελικά, στον μακεδονικό ελληνικό πολιτισμό την ταυτότητά τους οι άλλες εθνότητες. Του Αλέξανδρου αυτά όμως, του πραγματικού Μακεδόνα, του μαθητή του Αριστοτέλη, που αισθανόταν σίγουρος για την Ελληνική του παιδεία και ταυτότητα όσο και για το ότι ήταν ηγέτης.

Γ.Γ.Γ.

Sunday, January 21, 2018

Εls tres tombs, San Antoni 2018


Share/Bookmark

Η μεγαλύτερη μέρα της εννιαήμερης Fiesta Mayor, του γειτονικού San Antoni, μιας από τις πιο παλιές γειτονιές της Βαρκελώνης, προς τιμήν του Αγίου Αντωνίου. Η παραδοσιακή Cabalgata dels tres tombs, τα άλογα παρελαύνουν με παραδοσιακές στολές της Βαρκελώνης και της επαρχίας της Καταλονίας, σέρνοντας άμαξες και κάρα με όλα τα καλά, όπως άλλοτε: βαμβάκι, ξυλεία, γάλα, μπύρες, σιτηρά, ό,τι κουβάλησαν τα υπέροχα αυτά ζώα για αιώνες από το χωριό στην πόλη κι απ' την πόλη στο χωριό, στην Ιβηρική, στη Γαλλία, στα λιμάνια.

Τα σύγχρονα αντίστοιχά τους, εξαιρετικές μπύρες από μικρές ζυθοποιίες, από την περιοχή, η περίφημη καταλάνικη κάβα, μυρωδάτο κατσικίσιο και προβατίσιο τυρί και, φυσικά, μπουτιφάρα καταλάνικη κόκκινη και λευκή, που χρυσίζει στον κρύο ήλιο.

Δεν λείπει η τεράστια παέγια, μια με ψαρικά και μια χορτοφαγική, για όσους την προτιμούν.

Μουσικές, ρούμπα καταλάνικη, με ήχους από φλαμένκο, μια θαυμάσια μπάντα από τσιγγανάκια, εργαστήρι ρούμπας, όλες οι ηλικίες και τα είδη της γειτονιάς ανάμεικτα: οικογένειες, μοναχικοί και ζευγαρωμένοι, ζευγάρια gay, straight, νέοι, ηλικιωμένοι, παιδιά και παππούδες, ντόπιοι κι αλλομερίτες, ακόμη και η Δημαρχίνα με το πιτσιρίκι της, όχι επισήμως, τριγυρνώντας, χωρίς κανείς να δίνει σημασία σε κανέναν πέρα από αυτόν που τον ενδιαφέρει, μήτε να ξεχωρίζει κανείς, ο ογδοντάρης παππούς που χορεύει με το νεαρό gay ζευγάρι, τα παιδιά που παίζουν και χορεύουν ανέμελα, κάτι λατίνος παραδίπλα, ο νεαρός καλοντυμένος τσιγγάνος με την υπέροχη μπάντα του από πιτσιρίκια, που με εννιά ταμπούρλα και μια κιθάρα χτίζουν παλάτια. Μια μεγάλη παρέα που ενώνεται και παρασέρνεται από τα πιο αρχαία πράγματα που για αιώνες έχτισαν μαζί οι κοινότητες του ανθρώπου σε αυτή τη γη, ξεχνώντας αυτά που γκρέμισαν: από τις γεύσεις, τις μυρωδιές, τα κατοικίδια ζώα τους, τις μνήμες, τα ποιήματα, την τέχνη, τις γειτονιές, τη μουσική, τον χορό.

Ένα πολύμορφο πλήθος που ξαναβρίσκει στις συλλογικές μνήμες, για λίγο ίσως, αυτόν τον κοινό χώρο ασφάλειας και ζεστασιάς, στο συλλογικό καταφύγιο αυτού που μοιραζόμαστε και μας ενώνει. Το σπιτικό της ψυχής που πλέκει το πουλόβερ μιας ανοιχτής κοινωνίας, εκεί που σβήνουν οι διαφορές, μικραίνουν οι άλογες αντιθέσεις κι όλα ξανάρχονται στο μέγεθος του πραγματικού, μπροστά στις μεγάλες ιδέες και στα κύματα της ιστορίας που καμιά φορά, χωρίς λόγο, σπέρνουν τον σπόρο του φόβου και του μίσους για τον άλλο στις ψυχές των ανθρώπων. Όταν αισθάνονται περισσότερο μόνοι, όταν κλείνονται εγωιστικά στον εαυτό τους, όταν πάψουν να αναγνωρίζουν τον εαυτό τους στον άλλο.

Η Βαρκελώνη που αγαπώ, κοσμοπολίτισσα, ανοιχτή, αστική και εργατική, μοντερνιστική και ρωμανική, μεσόγεια κι αγροτική, Ιβηρική κι Ευρωπαϊκή. Είναι όπως κάθε πόλη, πολλές. Σαν τις αόρατες πόλεις του Ίταλο Καλβίνο περιέχει και τις ουράνιες και τις σκοτεινές. Και το φως και τις σκιές.

Είναι οι γιορτές αυτές, που συνηθίσαμε να αποκαλούμε παραδόσεις, βαθιά θαμμένες στην ψυχή μας, που μας συνδέουν και μας ενώνουν κάθε φορά παραλλαγμένους, είδος με είδος, που δημιουργούν και συντηρούν τον χώρο και την εστία για το φως.

Γιώργος Γιαννούλης- Γιαννουλόπουλος